Zdjęcie: extinctionrebellion_bordeaux
Drogi buntowniku / droga buntowniczko,
Wiele osób uważa, że Extinction Rebellion to tylko protesty, podczas których dochodzi do aresztowań, ale ten ruch to o wiele więcej. Za kulisami działa mnóstwo aktywnych wolontariuszy i wolontariuszek, podtrzymujących ruch w działaniu w wielu krajach na całym świecie. Niezależnie od tego, czy jesteś osobą protestującą, organizującą, publikującą treści w mediach społecznościowych, wspierającą nas finansowo, czy też kimś, kto podziela nasze cele i pomaga je rozpowszechniać – masz znaczenie. Nasz ruch to szeroka społeczność i jesteśmy wdzięczni, że jesteś tu z nami.
Ten newsletter dostarcza Wam XR Global Support, międzynarodowa sieć buntowników i buntowniczek, którzy pomagają naszemu ruchowi się rozwijać. Potrzebujemy środków, aby kontynuować nasze działania.
KAMPANIA SPRAWIEDLIWOŚCI KLIMATYCZNEJ XR GLOBAL
Najważniejsze działania
Maj 2026 | XR Rzym
Zdjęcia: @XR Roma, @XR Parma and @XR Italia
W ramach strajku generalnego przeciwko gospodarce wojennej Extinction Rebellion Rzym, we współpracy z Extinction Rebellion Parma i Extinction Rebellion Włochy, zorganizowała w maju 2026 r. symboliczną akcję bezpośrednią przed siedzibą włoskiej międzynarodowej korporacji energetycznej Ente Nazionale Idrocarburi (ENI), zabarwiając na zielono wody Jeziora EUR oraz odsłaniając ogromny transparent przedstawiający logo firmy, które spala flagę palestyńską. Akcja miała na celu podkreślenie powiązań między wydobyciem paliw kopalnych, militaryzmem i niszczeniem środowiska, zwracając uwagę na partnerstwo ENI z firmą Delek, uznaną za głównego dostawcę paliwa dla izraelskiej armii. Aktywiści wykorzystali tę akcję, by zwrócić uwagę na szerszy wpływ ENI na środowisko i społeczeństwo, powołując się na skutki działalności firmy dla społeczności na całym świecie, które doświadczyły zanieczyszczenia, degradacji ekologicznej i związanych z tym problemów zdrowotnych. Protest podkreślił również rolę wielkich korporacji paliwowych w generowaniu emisji gazów cieplarnianych i napędzaniu kryzysu klimatycznego.
Demonstracja ta zapoczątkowała „Wiosnę Demokracji” – międzynarodową falę mobilizacji, w ramach której ruchy na rzecz sprawiedliwości klimatycznej i antymilitaryzmu w całej Europie będą podejmować skoordynowane działania w ciągu najbliższego miesiąca. Uczestnicy argumentowali, że niszczenie środowiska, konflikty zbrojne i niesprawiedliwość społeczna są powiązanymi ze sobą skutkami modelu gospodarczego opartego na uzależnieniu od paliw kopalnych, eksploatacji zasobów i dążeniu do niekończącego się wzrostu gospodarczego. Poprzez tę akcję XR wezwała do większej odpowiedzialności ze strony korporacji czerpiących zyski ze szkód środowiskowych i konfliktów, jednocześnie nakłaniając rządy i społeczności do wspierania przejścia w kierunku pokoju, sprawiedliwości klimatycznej i bardziej sprawiedliwych systemów gospodarczych.
Zdjęcie: @extinctionrebellion_bordeaux
Maj 2026 | XR Bordeaux
Extinction Rebellion Bordeaux uczciła początek Miesiąca Dumy głośną i barwną paradą, celebrującą nasz ekologiczny, queerowy i antyfaszystowski ruch. Zobacz więcej zdjęć na @extinctionrebellion_bordeaux
Lektury obowiązkowe
Traktowanie protestujących w sprawie klimatu jak przestępców w UK jest kontrproduktywne, pokazują badania - The Guardian
Badanie przeprowadzone wśród 1375 aktywistów klimatycznych wykazało, że aresztowania, grzywny i kary pozbawienia wolności w rzeczywistości wzmacniają determinację aktywistów do podejmowania działań bezpośrednich. Zamiast zniechęcać do protestów, surowsze środki prawne pogłębiają niezadowolenie i zachęcają do podejmowania bardziej destrukcyjnych form działania. Anonimowa ankieta, rozpowszechniona wśród członków listy mailingowej XR, wskazuje, że państwa i rządy skupiają się na karaniu osób wyrażających sprzeciw, zamiast zajmować się problemami klimatycznymi, i zaleca, by domyślnie odrzucać kryminalizację protestów klimatycznych, ponieważ kary można postrzegać jako niezgodne z zasadami liberalnej demokracji. Artykuł ten wykracza poza tematykę aktywizmu klimatycznego, stawiając szersze pytanie: co się dzieje, gdy rządy kryminalizują sprzeciw w kwestiach, które dotyczą nas wszystkich? Przedstawia on dowody na to, że represje przynoszą skutki odwrotne do zamierzonych, a w czasach, gdy nowe przepisy po cichu zmieniają definicję tego, jakie
Patagonia pozywa drag queen Pattie Gonię o naruszenie znaku towarowego - The Guardian
Firma Patagonia wniosła pozew o naruszenie znaku towarowego przeciwko Pattie Gonii, aktywistce ekologicznej i drag queen, która zebrała prawie 4 miliony dolarów na rzecz organizacji non-profit zajmujących się ochroną klimatu. Pozew dotyczy złożonego we wrześniu 2025 roku przez Pattie Gonię wniosku o rejestrację znaku towarowego „Pattie Gonia”, który według firmy Patagonia stanowi długoterminowe zagrożenie dla jej marki, ponieważ pokrywa się z jej własną działalnością w zakresie odzieży i ochrony środowiska. Spór wyszedł na jaw w maju, kiedy Pattie Gonia opublikowała na Instagramie post, w którym oskarżyła firmę Patagonia o próbę „wymazania aktywistki”, na co firma Patagonia odpowiedziała listą żądań: wycofanie wszystkich wniosków o rejestrację znaku towarowego, zaprzestanie używania jej logo oraz zaprzestanie sprzedaży produktów pod marką Pattie Gonia. I tu sytuacja staje się dla firmy Patagonia niezręczna. Marka zbudowała całą swoją tożsamość wokół aktywizmu ekologicznego, zrównoważonego rozwoju i czynienia dobra na świecie, a jednak oto wykorzystuje środki prawne przeciwko aktywistce klimatycznej mającej ponad dwa miliony obserwujących, która nazwała ten pozew „zdradą podstawowej misji firmy”. Pozwanie queerowej aktywistki klimatycznej i zużywanie funduszy przeznaczonych na rzecz planety, jednocześnie twierdząc, że troszczy się o planetę, jest dokładnie tym rodzajem sprzeczności, która podważa zaufanie do korporacyjnych działań na rzecz ochrony środowiska.
Propozycja działania w tym miesiącu
Wiemy, że nie każdy może zaangażować się w działania XR, ale w dzisiejszym świecie wysyłanie e-maili do urzędników państwowych i segregowanie odpadów to za mało. Dlatego chcielibyśmy zaproponować konkretne kroki, które każdy może podjąć, aby zaangażować się w lokalną działalność społeczną.
Dzisiaj porozmawiamy o rzekach i strumieniach.
Najpierw znajdź rzekę lub strumień w swojej okolicy i ustal, dokąd płynie – od źródła aż do miejsca, gdzie wpada do większej rzeki, jeziora lub morza. Następnie odwiedź osobiście jak najdłuższy odcinek tego strumienia. Jak bardzo jest dziki? Jak czysty? Czy ludzie korzystają z niego w celach rekreacyjnych? Do nawadniania? Czy niektóre jego odcinki są skanalizowane lub wybrukowane? Jakie zwierzęta żyją w nim lub w jego pobliżu? W zależności od tego, gdzie mieszkasz, twój strumień lub rzeka mogą płynąć tylko przez część roku. Takie też się liczą.
Teraz „adoptuj” tę rzekę lub strumień. Dobrym początkiem jest zbieranie śmieci. Jeśli możesz, poproś przyjaciół o pomoc i zaplanuj takie akcje przynajmniej raz w roku. Być może twoje zbieranie śmieci przerodzi się w wielką tradycję społecznościową, w której setki wolontariuszy będą pracować wzdłuż wielu mil rzeki. Być może odkryjesz inne zagrożenie dla swojej rzeki, z którym możesz coś zrobić. Być może zaangażujesz się w projekt citizen science lub zaczniesz uczyć innych o swojej rzece i związanych z nią problemach. A może po prostu będziesz od czasu do czasu odwiedzać swoją rzekę i zbierać śmieci raz w roku. To, w jakim kierunku pójdzie ten projekt, naprawdę zależy od twoich zainteresowań, umiejętności i zasobów, które mogą bardzo różnić się od tych, jakie ma ktoś inny.
Najważniejsze jest, abyś znalazł swoją rzekę.
Recenzja książki: Co możemy wiedzieć Iana McEwana
Ian McEwan to płodny angielski pisarz, znany z takich powieści jak Pokuta i W imię dziecka, na podstawie których powstały docenione przez krytyków filmy. Obecnie McEwan zajmuje się tematem kryzysu klimatycznego. Podchodzi do niego z perspektywy tego, co zna i czym się zajmuje – pisarzy w Anglii oraz osób zajmujących się badaniem twórczości angielskich pisarzy. Pierwsza połowa książki rozgrywa się w przyszłości, kiedy pełne skutki kryzysu klimatycznego stały się widoczne i znacząco zmieniły geografię oraz rzeczywistość codziennego życia w Wielkiej Brytanii. Druga połowa powraca do czasów zbliżonych do współczesności, kiedy to niektórzy ludzie próbują dążyć do zmian, ale większość jest zbyt pochłonięta własnym życiem i miłościami, by zrozumieć, o co toczy się gra. Tytuł jest niemal pytaniem – czy kiedykolwiek możemy dowiedzieć się, co naprawdę wydarzyło się w przeszłości? Czy kiedykolwiek możemy naprawdę poznać, jak naprawdę wyglądało życie innych ludzi? Pomimo poważnej tematyki Co możemy wiedzieć jest powieścią bardzo przystępną w odbiorze i może stanowić wyjątkowy sposób na to, by skłonić do refleksji nad kryzysem klimatycznym każdego, kogo znasz, a kto uważa, że kwestie ekologiczne nie są jego problemem.
Pozytywne lektury
W ciągu dwóch miesięcy, wojna z Iranem nieodwracalnie zmieniła globalny system energetyczny - Grist
Wybuch wojny w Iranie oraz blokada strategicznej cieśniny Ormuz spowodowały odcięcie 20% światowych dostaw ropy naftowej i skroplonego gazu ziemnego (LNG), wywołując historyczny kryzys energetyczny. Ponieważ jednak nowoczesne alternatywne źródła energii odnawialnej są obecnie tanie i opłacalne, zakłócenie to stanowi decydujący katalizator, który może na dobre przełamać dominację paliw kopalnych i przyspieszyć przejście ku czystszej przyszłości. Podczas gdy podatne na zakłócenia dostawy ropy i gazu ziemnego maleją, alternatywne źródła czystej energii, takie jak energia słoneczna, osiągają rekordowe wskaźniki upowszechnienia na całym świecie. Nawet jeśli kraje tymczasowo korzystają ze starszych elektrowni węglowych, aby zapewnić stabilność sieci energetycznych w okresie przejściowym, kryzys ten ostatecznie przyspiesza historyczną, trwałą zmianę w kierunku bezpiecznej, samowystarczalnej i bezemisyjnej niezależności energetycznej. Newsletter Grist zawiera więcej informacji na temat drogi, jaką podąża świat w kierunku alternatywnych systemów energetycznych.
Dział Rozwiązań – Dziennikarstwo ekologiczne i edukacja - Mongabay
Chociaż dziennikarstwo rozwiązań, które skupia się na odpowiedziach na problemy, a nie tylko na samych problemach, istnieje już od ponad 25 lat, nie jest ono zbyt powszechne w środowisku zajmującym się klimatem. Chociaż czasami zarzuca się mu, że są to „pozytywne” laurki, ten rodzaj dziennikarstwa jest bardzo ważny, ponieważ ludzie starają się zrozumieć, jak zmaksymalizować wpływ swoich działań na rzecz klimatu w skali globalnej. Mongabay, serwis znany z dziennikarstwa klimatycznego, posiada obecnie Dział Rozwiązań, który przedstawia wyniki – zarówno pozytywne, jak i negatywne – rzeczywistych projektów klimatycznych na całym świecie.
Krótkie video
Poznaj biznes adaptacji do ryzyka powodzi - Bloomberg
Gazy cieplarniane otulające Ziemię powodują ocieplenie klimatu, co prowadzi do gwałtownego topnienia lodowców i wzrostu objętości wód oceanicznych ze względu na ich rozszerzalność cieplną. Konsekwencją tego jest drastyczny wzrost poziomu mórz, wywołujący niszczycielskie, masowe powodzie na całym świecie, stanowiące połowę wszystkich klęsk żywiołowych odnotowywanych każdego roku.
Ten film przedstawia ambitne i niezwykle kosztowne projekty, których celem jest ochrona nadmorskich metropolii przed tą zbliżającą się katastrofą. Gigantyczne wały przeciwpowodziowe chronią wybrzeże Dżakarty, a pod przedmieściami Tokio ciągną się ogromne betonowe tunele. Klęska żywiołowa może spowodować szkody wynoszące miliardy dolarów w ciągu zaledwie kilku godzin, ale uprzednie inwestycje w tego rodzaju zabezpieczenia na obszarach wysokiego ryzyka mogą znacznie ograniczyć straty. Taka infrastruktura staje się na wagę złota na naszej planecie, na której tylko w 2024 roku szkody spowodowane klęskami żywiołowymi wyniosły 320 miliardów dolarów.
Jednak pomimo swojej skuteczności i – często – konieczności, przedsięwzięcia te są niezwykle drogie i inwazyjne. Na przykład wały przeciwpowodziowe mogą blokować porty i odcinać od morza całe społeczności utrzymujące się z rybołówstwa. Inne propozycje wydają się zbyt radykalne, jak na przykład przeniesienie całej stolicy Indonezji dalej od oceanu. W biedniejszych krajach takie inwestycje są po prostu nieosiągalne finansowo; ich ograniczona zdolność do adaptacji sprawia, że są one wyjątkowo narażone na klęski żywiołowe.
Najważniejsze jest to, że te kosztowne projekty obronne nie stanowią trwałych rozwiązań, ponieważ nie redukują podstawowych przyczyn kryzysu klimatycznego. Jeśli nie zajmiemy się głównym powodem tak gwałtownego wzrostu globalnej temperatury, wały przeciwpowodziowe zawsze będą musiały być podwyższane, a tunele przeciwpowodziowe – kopane coraz głębiej. Czy możemy żyć szczęśliwie w społeczeństwie, które nieustannie spodziewa się katastrofy jeszcze większej i bardziej śmiercionośnej niż poprzednia? Nałożenie plastra na ranę postrzałową jest bezcelowe; musimy pracować nad uleczeniem głębokich blizn, które rozdzierają naszą ziemię.
Bunt portfelem
Od naszych Czytelników i Czytelniczek
Bądźmy w kontakcie! Napisz do nas na adres: xr-newsletter@protonmail.com
Prześlij ten newsletter znajomemu. Jeśli ta wiadomość została Ci przekazana, dołącz do nas i subskrybuj newsletter XR Global. Jeśli masz jakieś pytania lub opinie, chętnie je przeczytamy. Skontaktuj się z nami pod adresem xr-newsletter@protonmail.com
P.S. Chcesz działać? Przekaż darowiznę, aby pomóc napędzać rebelię!