Zdjęcie: Jordan Ellis i XR Południowa Australia
Drogi buntowniku / Droga buntowniczko,
W tym miesiącu Stany Zjednoczone uchyliły orzeczenie prawne stwierdzające, że gazy cieplarniane stanowią zagrożenie dla zdrowia publicznego. Pozwoli to amerykańskim pojazdom na bycie mniej wydajnymi i wytwarzanie większej ilości zanieczyszczeń, dzięki czemu będą tańsze w produkcji. Rozumiemy, że czasami zrównoważone rozwiązania mogą brzmieć jak mrzonki. Transport, który nie zanieczyszcza środowiska? Energia słoneczna i wiatrowa? Dezinwestycje? Przyszłość wolna od paliw kopalnych? Można rzecz: przecież to jest prawdziwy świat. Nie możemy ryzykować niedogodności. Nie możemy narażać zysków. To sprawia, że zastanawiamy się: o jakim prawdziwym świecie mowa? Czy jest to świat firm zajmujących się paliwami kopalnymi i producentów samochodów ścigających się w spalaniu ograniczonych zasobów? Czy jest to waluta przepływająca przez internetowe konta bankowe? A może mierzalny wzrost globalnych temperatur? Utrata bioróżnorodności wpływająca na ekosystemy na całym świecie? Ludzie cierpiący z powodu zanieczyszczenia i ekstremalnych warunków pogodowych w swoich społecznościach?
Jedno jest pewne: prawdziwy świat działa w oparciu o fizykę i biologię, a nauka nie przestanie działać od bezmyślnych okrzyków o „mistyfikacji”. W przeciwieństwie do tego, świat pieniędzy i władzy można zmienić. I musimy go zmienić, jeśli chcemy, aby prawdziwy świat był tym, który może nas utrzymać. Podane powyżej rozwiązania są tylko przykładami tego, co może działać dla różnych społeczności, a wszystkie społeczności muszą współpracować, aby odkryć swoje rozwiązania i bronić swojej przyszłości. W newsletterze z tego miesiąca zobaczysz niektóre z tych rozwiązań w praktyce. Zobaczysz działania bezpośrednie, lepsze sposoby wydawania pieniędzy i zasoby do nauki o tym, jak naprawdę wygląda świat – i jak razem możemy sprawić, by wyglądał.
Ten newsletter dostarcza Wam XR Global Support, międzynarodowa sieć buntowników i buntowniczek, którzy pomagają naszemu ruchowi się rozwijać. Potrzebujemy środków, aby kontynuować nasze działania.
KAMPANIA SPRAWIEDLIWOŚCI KLIMATYCZNEJ XR GLOBAL
Najważniejsze działania: XR Kigali – Umórzcie długi, uzdrówcie planetę
Zdjęcie: XR Kigali
W listopadzie 2025 aktywiści i aktywistki Extinction Rebellion Kigali zorganizowali w Kigali (Rwanda) akcję „Umórzcie długi, uleczcie planetę”, aby zwrócić uwagę na związek między długiem publicznym, podatnością na zmiany klimatu i sprawiedliwością ekologiczną. Akcja wpisywała się w szersze globalne kampanie na rzecz sprawiedliwości klimatycznej, które argumentują, że wiele krajów o niższych dochodach ograniczają spłaty zadłużenia, co zmniejsza ich zdolność do reagowania na skutki zmian klimatu i inwestowania w zrównoważony rozwój.
Protest zgromadził młodzieżowych liderów, oddolnych organizatorów i działaczy na rzecz klimatu w ramach skoordynowanej, bezprzemocowej demonstracji, która miała być zarówno edukacyjna, jak i atrakcyjna wizualnie. Za pomocą transparentów, skoordynowanych komunikatów i symbolicznych elementów protestu uczestnicy i uczestniczki podkreślili, w jaki sposób presja zadłużenia może przekierować środki publiczne daleko od działań związanych z adaptacją do zmian klimatu, gotowością na wypadek katastrof, transformacją energetyczną i ochroną ekosystemów. Komunikaty przekazywane podczas akcji podkreślały, że kraje narażone na najpoważniejsze zagrożenia klimatyczne to często te, które w najmniejszym stopniu przyczyniły się do historycznej emisji gazów cieplarnianych.
Zaangażowanie społeczne stanowiło kluczowy element wydarzenia. Aktywiści i aktywistki zaczepiali przechodniów, wyjaśniając im pojęcia długu klimatycznego i sprawiedliwości finansowej oraz zachęcając do dyskusji na temat sprawiedliwego finansowania działań klimatycznych i odpowiedzialności największych trucicieli środowiska oraz międzynarodowych kredytodawców. Młodzi prelegenci i prelegentki podkreślali długoterminowe konsekwencje zwlekania z działaniami na rzecz klimatu oraz znaczenie przekierowania środków finansowych na wzmacnianie odporności społeczności i lokalne rozwiązania środowiskowe.
Akcja pomogła również wzmocnić współpracę między regionalnymi grupami działającymi na rzecz sprawiedliwości klimatycznej i zwróciła uwagę na afrykańską perspektywę w globalnej debacie na temat zadłużenia i klimatu. Ogólnie rzecz biorąc, mobilizacja w Kigali wzmocniła główne przesłanie kampanii: skuteczne przeciwdziałanie kryzysowi klimatycznemu wymaga współpracy zarówno działań ekologicznych, jak i reform gospodarczych.
Podsumowanie akcji
Styczeń 2026 | XR Australia i XR Południowa Australia: Pedałowanie ku katastrofie klimatycznej
Zdjęcie: XR Australia
22 stycznia, rebelianci i rebeliantki z południowej Australii protestowali podczas imprezy rowerowej Tour Down Under (TDU) z powodu jej sponsora, Santos, firmy naftowo–gazowej przyczyniającej się do zmian klimatycznych. Aktywiści i aktywistki zgromadzili się z transparentami „Santos won” i okrzykami. Udało im się również dostać na tor wyścigu z transparentem „Kochamy TDU, Santos won”, czego skutkiem było aresztowanie czwórki z nich. Rebelianci i rebeliantki twierdzą, że firma czerpiąca zyski z paliw kopalnych nie powinna sponsorować wydarzenia sportowego, które promuje zdrowie i wytrzymałość.
Nie sposób było nie dostrzec ironii sytuacji: podczas gdy firma Santos promowała swój rzekomo ekologiczny wizerunek, sam wyścig został przerwany z powodu ekstremalnych upałów i wysokiego ryzyka pożarowego, będących bezpośrednią konsekwencją kryzysu klimatycznego, do którego przyczynia się ta firma.
Santos jest australijskim producentem ropy naftowej i gazu, prowadzącym szeroko zakrojoną działalność w Australii i Papui Nowej Gwinei i planującym dalszą ekspansję. Krytycy, w tym Australasian Centre for Corporate Responsibility (ACCR), twierdzą, że deklarowany przez Santos cel zerowej emisji netto to „greenwashing”, ponieważ firma nadal naciska na ekspansję paliw kopalnych i w dużej mierze polega na niesprawdzonej technologii wychwytywania dwutlenku węgla, zamiast ustalać rygorystyczne ograniczenia emisji. Innymi słowy, Santos obiecuje czystą przyszłość, jednocześnie pompując więcej dwutlenku węgla na i tak już przegrzaną planetę. Śledź Extinction Rebellion Południowa Australia tutaj i XR Australia tutaj
Luty 2026 | XR Argentyna: Patagonia w ogniu
Zdjęcia: XR Argentyna
Rebelianci i rebeliantki w Argentynie protestują przeciwko pożarom lasów, które obecnie niszczą Patagonię. Są to jedne z najgorszych pożarów od dziesięcioleci. W ciągu ostatnich dwóch miesięcy strawiły już ponad 45 000 hektarów. Ewakuowano tysiące mieszkańców i turystów.
Dewastacja ta jest zaplanowanym ekobójstwem dokonywanym przez rząd, który przedkłada interesy gospodarcze nad życie. Dziesiątki tysięcy hektarów zostały już utracone, a obojętne na te wydarzenia władze pozostawiają bioróżnorodność w ruinie i straż pożarną bez wystarczających środków finansowych. Rdzenne społeczności, strażnicy ziemi, wody i życia, są kryminalizowane i traktowane jako kozły ofiarne za obronę swoich terytoriów, w tym narażone na prześladowania i ataki prawne zamiast wsparcia za ich istotną rolę w ochronie ekosystemów. Śledź XR Argentyna tutaj.
Pozytywne działania
Edukacyjni superbohaterowie Mozaika klimatyczna
Zdjęcie: Climatefresk.org
Powstała we Francji w 2018 r. ruch Mozaika Klimatyczna objął już ponad 2,3 miliona osób w 168 krajach na całym świecie. Jego sercem są wspólne warsztaty, które skłaniają uczestników do myślenia o przyczynach i skutkach zmian klimatu. Ale dla wielu z nich jest to punkt zwrotny w ich życiu, motywujący ich do tworzenia nowych ekologicznych inicjatyw w swoich szkołach, miejscach pracy i poza nimi.
Podobnie jak Extinction Rebellion, Climate Fresk przyjęła swój model organizacyjny od szwedzkiej Partii Piratów, po raz pierwszy skodyfikowany w podręczniku Ricka Falkvinge'a z 2013 roku Swarmwise. Opisał on strukturę „roju”: lekkie centralne „rusztowanie”, które daje ludziom wspólne narzędzia, umożliwiając stworzenie autonomicznego ruchu, który szybko się skaluje dzięki decentralizacji i inicjatywie.
Już ponad 100 000 przeszkolonych „mozaikowców” na całym świecie prowadzi 3-godzinne warsztaty w ponad 45 językach, korzystając ze standardowego zestawu kart opartych na najnowszych danych IPCC. Warsztaty prowadzą uczestników do lepszego zrozumienia mechanizmów leżących u podstaw nauki o klimacie, ich wzajemnych powiązań oraz potrzeby poszukiwania rozwiązań systemowych.
Po wzięciu udziału w warsztatach wystarczy tylko mały krok, aby samemu zostać wyszkolonym facylitatorem, który może przekazywać wiedzę swoim społecznościom. Zapotrzebowanie na warsztaty Mozaiki Klimatycznej jest ogromne - to zabawny, towarzyski i oparty na współpracy sposób na poznanie kwestii klimatycznych, dostępny dla wszystkich odbiorców (istnieją specjalne zestawy kart dla młodszych graczy).
Zaledwie osiem lat od powstania, podstawowa koncepcja Mozaiki przekształciła się w cały bogaty ekosystem promujący wiedzę na temat klimatu. Obecnie istnieją grupy pokrewne skupiające się na bioróżnorodności, cyfryzacji, gospodarce o obiegu zamkniętym, zdrowiu gleby lub oceanów, tekstyliach, a nawet budowaniu scenariuszy dla decydentów biznesowych, takich jak 2 Tonnes. Jeśli szukasz sposobu na wywarcie wpływu na swoją społeczność, to może być coś dla Ciebie! Wiele warsztatów i szkoleń jest dostępnych online, a sieć Mozaiki obejmuje cały świat.
Lektura obowiązkowa
Rząd Wielkiej Brytanii nie chciał, abyś zobaczył ten raport o załamaniu ekosystemów. Nie jestem zaskoczony
Niepokojący raport opracowany przez brytyjskie agencje wywiadowcze na temat globalnej utraty bioróżnorodności, kolapsu ekosystemów i bezpieczeństwa narodowego zawiera wstrząsającą analizę prawdziwego zagrożenia katastrofą ekologiczną, przed którą stoi współczesny świat.
Informacje te miały zostać udostępnione publicznie w październiku 2025 r., ale dotarły do nas kilka miesięcy później, po zablokowaniu ich przez parlament do stycznia 2026 r. Co więcej, raport jest tylko skróconą wersją, pomijającą bardziej przerażające wnioski, które zostały ujawnione przez The Times. Powód tej oburzającej niechęci do upublicznienia badania? Implikacje dla przyszłości kraju są tak przerażająco poważne i ujawniają alarmujące zaniedbania wszystkich rządów.
W przyszłości prognozowane są wielkoskalowe zniszczenie upraw, powszechne klęski żywiołowe i niekontrolowane epidemie chorób, wywołujące masową migrację i intensywną globalną konkurencję o ograniczoną żywność i zasoby, prawdopodobnie eskalujące w konflikty zbrojne. Zbliżamy się do punktu krytycznego masowej globalnej niestabilności, w którym żaden rząd nie będzie w stanie chronić swoich obywateli. Dlaczego więc politycy ignorują swoją ostatnią szansę na zmianę sytuacji?
Obejrzyj koniecznie
Voices Along the Oil Pipeline
Voices Along the Oil Pipeline to krótki, przejmujący dokument, który śledzi losy ugandyjskiej matki, której życie zostało wywrócone do góry nogami przez budowę rurociągu East African Crude Oil Pipeline (EACOP). Poprzez jej zmagania z wysiedleniem, reżyserka dokumentu Faridah Mbabazi wnosi głęboko osobiste spojrzenie na projekt określany jako 'postęp i innowacja'. Grupy ekologiczne i organizacje obywatelskie zgłaszały obawy dotyczące wysiedleń mieszkańców, sporów o odszkodowania, zagrożeń dla środowiska, wpływu na klimat oraz zagrożeń dla lokalnych źródeł utrzymania i ekosystemów. Aktywiści, w tym ugandyjscy rebelianci, zwracają uwagę na historię jednej matki jako symbol szerszych kosztów społecznych ponoszonych przez zagrożone społeczności. Dokument odzwierciedla obawy podnoszone przez regionalne i międzynarodowe kampanie, w tym Stop EACOP, które od lat potępiają społeczny i środowiskowy wpływ rurociągu Total. Obejrzyj koniecznie tę głęboko ludzka relację, zadającą pytanie, kto naprawdę płaci cenę za tak zwany postęp. Obejrzyj Voices Along the Oil Pipeline (13 minut) Śledź XR Justice Movement Uganda.
Odwiedź archiwum XR, aby zobaczyć nasze działania w sprawie EACOP
Krótkie video
Kampania XR 2026
Die in, protesty, marsze, przemówienia, plakaty, śpiewy, muzyka i sztuka to tylko kilka sposobów, w jakie Rebelianci XR na całej tej pięknej planecie poświęcają swój czas i solidarność w walce o zachowanie pięknej i zdrowej Ziemi. Darowizny pomagają umożliwiać tę potężną pracę. XR Global z wdzięcznością przyjmuje darowizny tutaj. Obejrzyj film o darowiznach w ramach kampanii XR Global 2026 tutaj.
Warte drugiego spojrzenia
Społeczność i XReadiness
Początek tego roku był wyczerpujący dla wielu ludzi na całym świecie. Od zabójstw przez ICE po katastrofy klimatyczne, każdy tydzień przynosił zniechęcające wiadomości. Australia doświadczyła ekstremalnych fal upałów i doszło do niszczycielskich pożarów w Patagonii. Tymczasem w dużej części USA i Kanady wystąpiły niebezpiecznie niskie temperatury. W dużej części Europy wystąpiły burze, jedna po drugiej, powodując ogromne szkody, od Irlandii i Wielkiej Brytanii na zachodzie, po Portugalii i Hiszpanii na południu. Mozambik,Zimbabwe i RPA doświadczyły ogromnych powodzi.
Jak możemy być gotowi na tego typu wydarzenia i nie stracić naszej energii i nadziei na przyszłość? Tworząc społeczność w jakikolwiek sposób, który ma sens tam, gdzie jesteś. Inspirującym przykładem jest Singing Resistance w Minneapolis. Aby uzyskać praktyczne pomysły na to, jak przetrwać wszystko, co może nadejść w Twojej okolicy, zapoznaj się z listami kontrolnymi w XReadiness Guide, bezpłatnie online. Przeczytaj więcej o tym, dlaczego społeczność i gotowość idą w parze tutaj.
Recenzja filmu
Rebellion
W 2018 roku dwójka młodych twórczyń filmów została zapytana, czy byłaby zainteresowana sfilmowaniem nowej grupy klimatycznej, która dopiero zaczyna się organizować. Nikt nie wiedział, czy coś z tego wyjdzie, ale one dzielnie się tym zajęły, pracując praktycznie w każdy weekend przez prawie sześć miesięcy i nagrywając ogromną ilość materiału. Wszystkie te przygotowania opłaciły się niewiarygodnym sukcesem, jakim był start Extinction Rebellion w 2019 roku, kiedy to XR zamknął Londyn na dziesięć wspaniałych dni. Reżyserki Maia Kenworthy i Elena Sánchez Bellot przez cały czas trzymały kamery w pogotowiu, ponieważ najtrudniejszą rzeczą po jednym sukcesie jest jego powtórzenie. Trwający zaledwie półtorej godziny dokument Rebellion to fascynujące spojrzenie na to, jak XR się zaczęło, rozwijało, jak powstawały w nim podziały, jak ewoluowało i jak wciąż tu jest. Jest równie fascynujący dla tych, którzy są nowi w XR, jak i dla tych, którzy byli w pobliżu od samego początku. Nominowany do nagrody Bafta, Rebellion pierwotnie ukazał się w 2022 roku, ale ostatnio stał się szerzej dostępny do wypożyczenia i oglądania online. Obejrzyj zwiastun tutaj.
Bunt portfelem
Od naszych Czytelników i Czytelniczek
Bądźmy w kontakcie! Napisz do nas na adres: xr-newsletter@protonmail.com
Prześlij ten newsletter znajomemu. Jeśli ta wiadomość została Ci przekazana, dołącz do nas i subskrybuj newsletter XR Global. Jeśli masz jakieś pytania lub opinie, chętnie je przeczytamy. Skontaktuj się z nami pod adresem xr-newsletter@protonmail.com
P.S. Chcesz działać? Przekaż darowiznę, aby pomóc napędzać rebelię!.